أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
55
آثار الباقيه ( فارسى )
و مانند بنى اسماعيل از تازيان كه به ساختن كعبه بدست ابراهيم و اسماعيل تاريخ مىگذاشتند تا آنكه پراكنده شدند و از تهامه بيرون رفتند و آنان كه از تهامه بيرون رفتند به خروج خود تاريخ گذاشتند و آنان كه بازماندند به آخرين دسته از رفتگان تاريخ شروع كردند تا آنكه تاريخ طول كشيد و به سال رياست عمرو بن ربيعه كه معروف به عمرو بن لحى است تاريخ نهادند و اين مرد كسى است كه مىگويند دين ابراهيم را تبديل داد و از شهر بلقاء بت هبل را آورد و اساف و نائله را ساخت و چنان كه نقل كردند در عهد شاپور ذو الاكتاف بود ولى جمع ميان دو قول فريقين در تاريخ به اين مطلب گواهى نمىدهد . سپس عربها به سال مرگ كعب بن لوى تا عام الغدر كه سالى كه پارهاى از ملوك حمير براى كعبه جامههايى فرستاده بودند و بنو يربوع آنها را به چپاول بردند و مردم با برخى ديگر در كعبه نزاع نمودند ، تاريخ گذاشتند . پس از اين تاريخ ، تازيان از عام الغدر تا عام الفيل كه خداوند كيد حبشه را كه براى تخريب كعبه آمده بودند به خود ايشان برگردانيد ، و همگى را از ميان برد ، تاريخ مىگذاشتند . برخى از اعراب به وقايع مشهور و ايام مذكور كه ميان ايشان در جاهليت روى داده بود تاريخ مىگذاشتند مانند يوم الفجار كه در ماه حرام بود و حلف الفضول و آن روزى بود كه قريش باهم سوگند ياد كردند كه شخص ستمديده را در حرم يارى كنند زيرا برخى از ايشان در حرم به مردم ستم مىنمودند و مانند سال مرگ هشام بن مغيره مخزومى كه براى اجلال او و بناء كعبه به حكم پيغمبر تاريخ گذاشتند و مانند وقايع و جنگهايى كه ميان اوس و خزرج روى داد مثل يوم الفضا « 1 » يوم الربيع يوم الرحابه ، يوم السراره ، يوم داحس و غبراء ، يوم بغاث و حاطب ، يوم مضرس و
--> ( 1 ) - برخى از علماى تاريخ ادبيات عرب همه اين ايام را در يك كتاب جمع كردهاند و به نام ايام العرب مشهور است بدين جهت ما تفصيل اين تواريخ را به عهده آن كتابها گذاشتيم .